Phong Lan

tin tức

Lịch sử một số loài hoa lan Việt Nam

Hoa chưa bao giờ là xấu, có chăng mỗi loài hoa có một vẻ đẹp khác nhau. Ở châu Á, hoa lan được vinh dự liệt vào hàng Vương giả chi hoa, Hoa của thượng đế, Nữ hoàng của loài hoa,… Còn ở Việt Nam- “quê hương” của hơn 140 loại hoa lan, chia thành 1.000 giống nguyên thủy thì sao? Bài viết sau đây sẽ thông tin đến các bạn một số điều thú vị. 

Đa số các giống lan ở Việt Nam đều được sản sinh từ các vùng rừng núi Cao Bằng, Sa Pa, Lào Cai, Huế, Hải Vân, Quy Nhơn, Kon Tum, Pleiku, Ban Mê Thuột, Phan Rang, Đà Lạt, Di Linh v.v... Đặc biệt là trong số những giống lan ở Việt Nam, có nhiều cây thuộc hàng quý hiếm, trước kia chỉ mọc duy nhất ở Việt Nam. Đơn cử như cây lan Nữ hài Paphiopedilum delenati được một binh sĩ người Pháp tìm thấy ở vùng thượng du Bắc Việt lần đầu tiên năm 1913, sau đó được tìm thấy ở Trung Việt năm 1922 và được phát hiện ở Khánh Hòa vào 1990- 1991. 



Lan Nữ hài

Hay cây lan Giáng hương quế Aerides odorata được một nhà truyền giáo tìm thấy tại một vùng gần Huế. Vào năm 1855, giá bán một cây lan loại này tại Luân Đôn là 89 đồng Anh kim (khoảng 225 Mỹ kim). Thời điểm năm 1885, một loại lan khác cũng có nguồn gốc từ Việt Nam là Vanda (phiên âm Vân Đa) được bán tại Anh với giá 180 Anh kim (khoảng 450 Mỹ kim).

1. Rhynchostylis retusa

Trong văn học Việt Nam, hoa lan cũng được xuất hiện khá nhiều như Hương cuội trong Vang bóng một thời của Nguyễn Tuân, những chuyện tình về lan của Nhất Linh,… Sở dĩ như vậy vì lan Việt Nam không chỉ có hoa xinh, hương thơm ngào ngạt mà tên gọi lại rất chi mỹ miều, thanh nhã như Bạch ngọc, Giáng xuân, Hạc đính, Long tu, Giã hạc, Kim điệp, Bạch phượng, Hoàng thảo, Ngọc điểm v.v... Những loài lan này đều thuộc giống Rhynchostylis retusa.

Đà Lạt trước năm 1975, du khách chỉ cần bỏ ra vài chục đồng bạc là có thể sở hữu những giò lan xinh đẹp này. Hay tại Sài Gòn cũ, khách đi bộ qua những con đường Duy Tân rợp bóng mát, những khu chợ chim, chợ chó đường Hàm Nghi,… thường thấy hương thơm như mùi trầm, mùi quế phảng phất. Đó chính là hương thơm của những chùm hoa Rhynchostylis gigantea trắng lấm tấm tím, đỏ mọc trên những hàng cây me, cây dầu, cây sao. Thời điểm ấy, giới bình dân Sài Gòn vẫn hay gọi là lan me, lan đuôi chồn thay vì cái tên đẹp đẽ đầy chất văn là Ngọc điểm.



Lan Ngọc điểm

Ngày nay, giống lan này cũng được nghiên cứu, sưu tầm và trồng bán, xuất khẩu nhưng vẫn chưa cạnh tranh được các nước láng giềng đã có mặt trên thị trường quốc tế từ lâu. Bên canh đó, do Luật pháp quốc tế nghiêm ngặt, nên lan Việt Nam cũng khó nhập cảng vào Hoa Kỳ. Chính vì vậy mà những người Việt vào rừng thẳm, núi cao để tìm những loài hoa lan quý này rồi lại bán rẻ mạt lại cho những lái buôn Thái Lan hoặc Đài Loan, như những cụm lan rừng được bày bán tại các hội hoa lan tại Santa Barbara hay South Coast Plaza có thể là xuất xứ tại Việt Nam.

2. Cymbidium ensifolium

Người Trung Hoa đã biết về hoa lan từ rất lâu, khoảng 2.500 năm về trước. Thời đại của đức Khổng tử 551-479 trước Thiên chúa giáng sinh đã có câu "Dâng hương lan cho chúa". Năm dương lịch thứ 300, họ đã biết tới hoa lan đất Tử cán, Cymbidium ensifolium. Năm thứ 1.000 người Trung hoa đã có sách nói về khoảng 1000 giống lan và chỉ dẫn cách trồng. Ở Việt Nam chúng ta cũng có giống hoa lan Cymbidium ensifolium, mang tên là Thanh ngọc. Cây có đặc điểm mọc từng bụi thấp nhỏ, lá dài chừng 40-50 phân, hoa xanh nhạt hoặc nâu nhạt, hương thơm ngát thường tìm thấy ở Lào Cai, Hà Nam, Kon Tum, Gia Ray và Lâm Đồng, giá bán tại Hoa kỳ độ 30-40$ một chậu nhỏ.

3. Một số loài hoa lan phổ biến ở Việt Nam

Có thể nói lan thuộc loài hoa đa dạng về chủng loại vào bậc nhất với khoảng chừng 750 loài và 30.000 giống nguyên thủy và chừng độ một triệu đã được lai giống nhân tạo hay thiên tạo. Đứng đầu trong danh sách này là hoa lan Orchidaceae.Riêng tại Việt Nam, trong những thập niên qua người ta cũng đã tìm thấy một số cây chưa từng có trong danh mục hoa lan quốc tế. Đó là Christensonia vietnamica, Renanthera citrina, Paphiopedilum helenae, Paphiopedilum vietnamense và Paphiopedilum hiepii. Ngoài ra còn có một số loài sau: 



Lan Giáng hương quế

Những giống lan thuộc chủng loại Aerides Rosea:

+ Giáng hương lá dày ( Aerides Crassifolia)

+ Giáng hương quế (Aerides Falcata)

+ Giáng hương quế nâu (Aerides houlletiana)

+ Giáng hương nhiều hoa (Aerides Multiflora)

+ Giáng hương thơm ( Aerides Odorata )

+ Giáng hương tím (Aerides Rosea )

Những giống lan thuộc chủng loại kiều lan, lan bầu rượu Calanthe:

+ Hồng kiều lan ( Calanthe Rubens)

+ Tam kiều nữ ( Calanthe Triplicata)

+ Kiều lan tím ( Calanthe Vestita)

Những giống lan thuộc chủng loại thanh đạm Coelogyne:

+ Bạch ngọc (Coelogyne Cristata)

+ Tuyết ngọc (Coelogyne Mooreana)

Những giống lan thuộc chủng loại kiếm lan Cymbidium:

+ Bích ngọc (Cymbidium Dayanum)

+ Bạch lan (Cymbidium Erythrostylum)

+ Hoàng kiếm lan (Cymbidium Finlaysonianum)

+ Hồng kiếm lan ( Cymbidium Insigne)

+ Hoàng lan, trần mộng (Cymbidium lowianum)

+ Mặc lan (Cymbidium Sinense)

+ Thủy tiên (Dendrobium Farmeri)

+ Long nhãn (Dendrobium Fimbriatum)

+ Ý thảo ( Dendrobium Gratiotissimum)

Những giống lan thuộc chủng loại đăng lan Dendobium:

+ Tiểu kim điệp (Dendrobium Aggregatum)

+ Thủy tiên hồng (Dendrobium Amabile)

+Dã hạc (Dendrobium Anosmum)

+ Kim điệp (Dendrobium Chrysotoxum)

+ Bạch hoàng ( Dendrobium Christyanum)

+ Hoàng hoa (Dendrobium Chrysanthum)

+ Nhất điểm hồng ( Dendrobium Draconis)

Những giống lan thuộc chủng loại thủy tiên hường Den.Amabile:

+ Hoàng nhạn Dendrobium Pendulum

+ Long tu Dendrobium Primulinum

+ Báo hỷ Dendrobium Secundum

+ Thủy tiên Dendrobium Thyrsiflorum

+ Tuấn anh Dendrobium Tra Tuanii

+ Tứ bảo sắc Dendrobium Wardianum

Những giống lan thuộc chủng loại lan tóc tiên Holcoglossum Kimballianum:

+ Paphiopedilum Appletonianum

+ Paphiopedilum Bellatulum

+ Paphiopedilum Callosum

+ Paphiopedilum Concolor

+ Paphiopedilum Delenatii

+ Paphiopedilum Emersonii

+ Paphiopedilum Gatrixianum

+ Nữ hài Hêlen (Paphiopedilum Helenae)

+ Paphiopedilum Henryanum

+ Paphiopedilum Hirsutissimum

+ Paphiopedilum Insigne

+ Paphiopedilum Parishii

+ Paphiopedilum Purpuratum

+ Paphiopedilum Vietnamense

Những giống lan thuộc chủng loại lan học đính Phaius:

+Hạc đính vàng (Phaius Flavus)

+ Hạc đính hồng (Phaius Mishmensis)

+ Hạc đính nâu ( Phaius Tankervilleae)

Những giống lan thuộc chủng loại lan phượng vĩ Renanthera:

+ Phượng vĩ vàng (Renanthera Citrina)

+ Phượng vĩ Bắc (Renanthera Coccinea)

+ Renanthera Imchoostiana

Những giống lan thuộc chủng loại ngọc điểm Rhynchotylis:

+ Ngọc điểm hải âu ( Rhynchostylis Coelestis)

+ Ngọc điểm đai châu ( Rhynchostylis Gigantea)

+ Ngọc điểm bạch vĩ hồ ( Rhynchostylis Retusa)

Những giống lan thuộc chủng loại chu đinh Spathoglottis:

+ Chu đinh tím (Spathoglottis Plicata)

+ Chu đinh vàng (Spathoglottis Aurea)

Những giống lan thuộc chủng loại hổ bì Staurochilus:

+ Hổ bì Staurochilus Fasciatus

+ Syn. Trichoglottis Fasciata

Đào Trinh

«  1 2 3 4 5  »